adhid/?/ūδaǹ S. (Syr. R Cath.) Archangel V1.

T. M. C. Te. (Tu. കുദു) Short, little, brief. കുറിയ ആള്‍ക്കു വലിയ ബുദ്ധി never trust dwarfs. കുറിയൊരു മര്‍ത്യന്‍ ഉത്ഭവിച്ചു Bhg 4. കുറിയവന്‍ m., — ള്‍ f. a dwarfish person. Neutr. കുറിയതു & കുറുതു 1. What is short. 2. small cloth (= കുറുമുണ്ടു). 3. cross beam of door frame, etc. അറിഞ്ഞവര്‍ക്കു കുറുതു prov. the knowing need no explanation. കുറുതാ ക്കുക to abbreviate (V2. has പാല്‍ കുറുതി ക്ക = കുറുക്കുക). Hence: കുറിയാടു small sheep (C. Te. Tu. കുറി sheep.) കുറിങ്കട്ടില്‍ small bedstead. കുറുങ്കഴുത്തന്‍ short-necked. കുറുങ്കാടു underwood. കുറുങ്കാല്‍ footling, see കുത്തുമുല. കുറുനരി & കുറുക്കന്‍ jackal (Tu. കുദുക്ക) കുറു നരികളും കരഞ്ഞിതു പാരം Bhr. a bad omen. കുറുനാക്കു disease in the tongue, called the frog. V1. = അണ്ണാക്കിന്‍റെ ആണി. കുറുനാള്‍ day after tomorrow B. കുറുന്തടിക്കാരന്‍ short, stout man. കുറുന്തല 1. mullet MC. 2. പൂവന്‍ കു. GP. 65. a medic. plant, കുറുന്തലക്കായി a med., പൂ വാങ്കു. പിഴിഞ്ഞു Vernonia cinerea. കുറുന്തിരിപ്പാട്ടു a song at feasts. കുറുന്തുവട്ടി Sida retusa കുറുന്തോട്ടി GP.; a kind: ആനക്കു. q. v. കുറുന്തുവര a Dolichos. കുറുന്തൂവല്‍ small feather (No.); a bush B., a stalk of grain. കുറുമുള്ളി Flacourtia sepiaria Rh. or = കുറുമുഴി Jasminum auriculatum അഞ്ചാറുനാള്‍ മ ണം പോകാക്കുറുമൊഴി DN., ചെങ്കുറുമുഴി Rh. കുറുമൊഴി 1. see prec. 2. a M. the Prācrit dialect of Magadha etc. കുറുന്പടി threshold, sill & lintel (opp. നെടുന്പടി). കുറുന്പാടു small fish, also കുറുവായി. കുറുന്പിടി too short a handle. കുറുന്പൂപ്പു B. cultivation of any grain, except rice. കുറുന്പ്രാവു, കുറുപ്രാവു = അരിപ്രാവു. കുറും ബുദ്ധിക്കാരന്‍ a shortsighted mortal. കുറുവടി cudgel (also കുറുന്തടി V1.) മുട്ട ഉടെ ക്കാന്‍ കു. വേണ്ട prov. കുറുവട്ടി a square basket. കുറുവഴി shortest way. കു. തന്നില്‍ നടക്കട്ടേ ദൂതര്‍ KR. കുറുവാള്‍ short sword. കു. ചുരിക. Pay. I.

kulavaǹ (കുലം ?) A hill deity മുണ്ടി യന്‍റെ ദൂതന്‍, prh. കുളവന്‍.

klēšam S. (ക്ലിശ്) 1. Pain, esp. disease എന്നാല്‍ എല്ലാ കിളേചവും പൊറുക്കും a med. (of a wound). — ക്ലേശക്കാരന്‍ sick, esp. of small-pox. — ക്ലേശപ്പള്ളി V1. hospital. 2. distress, trouble പരക്ലേശവിവേകമുള്ളു CC. he feels for others. — പഞ്ചക്ലേശങ്ങള്‍: അവിദ്യ, അസ്മിത, രാഗം, ദ്വേഷം, അഭിനിവേശം (Sānkhy.) denV. ക്ലേശിക്ക to suffer, to be troubled ഏതും ക്ലേശിക്കണ്ട KU. don't despair. part. വളരെ ക്ലേശിതനായി രാജാവു KU. ക്ലേ ശിതരായ നാം CG. CV. ക്ലേശിപ്പിക്ക to afflict കാലദൂതന്മാര്‍ ക്ലേശിപ്പിച്ചു Bhg 5.

ǰēδā S. (ജി) Conqueror. — രാമദൂതം ജേ തും ചെന്നു AR. = ജയിപ്പാന്‍. ജേയം vincible.

dūδan S. A messenger, spy വിണ്ണവര്‍ ദൂ തന്‍ CG. = ദേവദൂതന്‍; വിഷ്ണുദൂതകള്‍ Bhg. നി ന്‍റെ ഹിതത്തിന്നു ദൂതകര്‍മ്മത്തെ ചെയ്തു ഞാന്‍ KumK. ദൂതി fem. messenger, procuress PT.; also ദൂതിക. ദൂതു message, errand ദൂതു പറക; ദൂതിന്നു തുനി ഞ്ഞാന്‍ ChVr.; ദൂതിന്നു തക്കവള്‍ VetC. Previous page Next page

dēvaǹ S. (ദിവ്, L. Deus) The heavenly, Deity, ദേവനും ഒന്നേ ഉള്ളു Bhg 9. — pl. ദേ വകള്‍ & ദേവന്മാര്‍. ദേവകാര്യം, see Tdbh. ദേവാരം. ദേവകി CG. the mother of K/?/shṇa. ദേവഖാതം a natural pond. ദേവത a Deity. ദേവതാഗോഷ്ടി possession, ദേ വതാപീഡ Nid. a cause of fever. ദേവതോ പദ്രവം KU. different diseases ascribed to demons. ദേവത്വം divinity, അസുരകള്‍ ദേ. കൊതിച്ചു Bhr. ദേവദത്തന്‍ God-given; N. pr. of men. ദേവദാരു Pinus Deodar, ദേ. വാല്‍ രണ്ടു യൂപം KR.; Tdbh. തേവതാരം. ദേവദാസി a temple-prostitute = തേവടിയാള്‍, ഒരു വേശ്യാംഗനാ ദേ. SiPu. ദേവദൂതന്‍ a God's messenger, ശിവകിങ്കരന്മാ രാം മഹാത്മാക്കള്‍ ദേവദൂതര്‍ SiPu —an angel, sent down with a വിമാനം to fetch saints CG. ദേവദേവന്‍ AR. God of Gods.

nimḃam S. (C. Tu. Te. lime tree). Melia azadirachta. നിംബാദികഷായം (നി ന്പാതി MM.) a medicine with വേപ്പിന്തോള്‍ etc. (നി): നിയതം S. (part. of യമ്) Restrained, regulated. അതും നി'മല്ല നിണക്കെടോ Anj. not lawful. ഒരു ശാസ്ത്രത്തിങ്കലും നി'മല്ല KeiN., ചതുരശ്രമായിട്ടിരിക്കമത്രേ എന്നു നി. Gan. fixed by rule. എനിക്കു നി. has surely becomo mine. — adv. certainly (ശകടകൃതം അതു നി. Mud.), also continually V1. നിയതി S. fixed order, destiny. നി. കൊണ്ടുള്ള Bhr. destined. നീ രാമനു നി. ബാന്ധവന്‍ AR. feeling of obligation or duty. അവനു ഭയമകൃത്യത്തില്‍ നി. കൃത്യേഷു KR. നിയന്താവു = നിയാമകന്‍ q. v. നിയമം S., (Tdbh. നേമം) 1. restriction, rule അന്ത്യസ്ഥാനം തുടങ്ങൂ എന്നുള്ള നി. വേണ്ടാ Gan.; തീര്‍പ്പു സര്‍ക്കാര്‍ നി'ത്തിന്നും നേരിന്നും എത്രയും വിരോധമായി MR. 2. necessity, regularity; adv. നിയമം പോകും പോലേ med. habitually (regular evacuations); so നിയമേന Instr. 3. a vow, religious observance നി. കഴിച്ചുണ്ണും VetC. (= ഊത്തു etc.); വേണ്ടും നി'ങ്ങളും മുടിത്തു RC.; നി. മുട്ടിക്ക CrArj. to interrupt the libations (സന്ധ്യാ നി.). മുട്ടിയ നി. ചെയ്ക Anj. 4. an agreement, contract. അന്യോന്യം ലിംഗനി. ചെയ്താര്‍ Bhr. exchanged the sexes. 5. = ഇ ന്ദ്രിയനിഗ്രഹം Bhg 11. നിയമനിഷ്ഠ (3) a pious practice regularly observed KU. നിയമംചെലവു TR. (& -മച്ചെ-). (2) regular expense, ordinary item (opp. അടിയന്തരം). നിയമവെടി (2) the morning & evening gun KU. & നേമ —; (തിരുതവിളി 456). നിയമാദികര്‍മ്മങ്ങള്‍ religious duties, നി. കഴി ച്ചു KU. നിയമി an observer of rules. നിയമിനാം ഹൃ ദയനിലയനന്‍ AR. God as dwelling in the hearts of such. denV. നിയമിക്ക to order, appoint, dedicate, devote. നിയാമകന്‍ 1. a steersman. 2. a charioteer = നിയന്താവു. നിയുതം S. (series) A million CS. നിയുക്തം S. (part. of യുജ്) Enjoined, commanded സാക്ഷാല്‍ ഭഗവാനാല്‍ നി'നായി Bhg. നിയോഗം 1. injunction, precept ദേവനി. Bhg. 2. an embassy. നി'ത്തെക്കൈക്കൊണ്ടു Bhr. undertook the mission. 3. inspiration, possession നായര്‍ക്കു പരദേവതേടെ നി. ഉ ണ്ടായി TR. (= ദര്‍ശനം, വെളിച്ചപ്പാടു). കാ വിലേ നിയോഗം No. = വെളിച്ചപ്പെട്ടിട്ടുള്ള കല്പന. നിയോഗി a servant, guard, കംസനി. കള്‍ CG. denV. നിയോഗിക്ക to order, delegate ദൂതനെ നി'ച്ചാല്‍ അപ്പോഴേ വരുവന്‍ AR.; എന്നുടെ അരികത്തു ദാസിയെ നി'ച്ചു Bhr. despatched (= നി'ച്ചയക്ക). നിയോജ്യന്‍ liable to be ordered, a slave കീ ഴ്ജാതികള്‍ക്കു നി. KR.; (also messenger V1.) Genov.

pāččal, VN. of പായുക, Running. പാച്ചല്ക്കാരന്‍ = ദൂതന്‍ CS. പാച്ചുക T. M. (പായുക) 1. to cause to flow. 2. to thrust in (= ചെല്ലിക്ക) പാച്ചി അളക്ക to thrust the measure into a heap of corn. പാച്ചിക്കൊള്‍ക, ചെത്തുക to cut down by a thrust of chisel.

mārtaṇḍ/?/aǹ S. & മാര്‍ത്താ ണ്ഡന്‍, (മൃതാണ്ഡം a bird). 1. The sun മാ ര്‍ത്താണ്ഡകുലം AR. the solar line. — മാര്‍ത്താണ്ഡാ ത്മജപുരം പ്രാപിപ്പിച്ചു AR. killed the Rākšasas. മാ'നന്ദനദൂതസമുദയം Bhg. Yama's angels. 2. N. pr. the Trav. king. TR. doc.

Tu. M. To stretch oneself മൂരി ശരീ രത്തില്‍നിന്നു ശരങ്ങള്‍ KR. his body bristled with arrows. [മൂരിച്ചു വന്നു Mpl. Er̀. = നിവിര്‍ന്നു]. മൂരി നിവിരുക to stretch oneself ഉണര്‍ന്ന ഭാ വാല്‍ മൂ'ര്‍ന്നു ChVr. മാരന്‍ ആ നേരത്തു മൂ'ര്‍ന്നു CG. ദൂതന്‍, രാക്ഷസന്‍ മൂ'ര്‍ന്നു KR. II.

yamam S. Restraining, refraining from enjoyments & passions. (Often with ദമം) ഹിം സ കൂടാതേ ഇരിക്കുന്നതു യ. അല്ലോ Bhg 11. യമകം S. 1. alliteration, rhyme. 2. twins; also എണ്ണയും പശുവിന്‍ നെയ്യും med. യമതാട So. (T. ച —, H. ǰam-dhar fr. യമന്‍) a dagger; also മദ്ധ്യേവഹിച്ചോരെമതാട തന്നേ എടുത്തു Sk. യമന്‍ S. 1. subduer, the God of death & Hades, യമദൂതര്‍ his ministers, യമപുരി his residence. യമഭക്തി പൂണ്ടു യമപടം അഴകി നോടു നിവിര്‍ത്തി Mud. a picture of hell. യമഭയം അകലുവാന്‍ SiPu. 2. twins യമ ന്മാര്‍ CG. = Nakula, Sahadēva. യമ — & യമലോകപ്പിരട്ടന്‍ 'one who cheats the devil.' യമളം S. a couple. യ'ന്മാര്‍ twins. യമളെക്കു ളള ലക്ഷണം Nid 3. a kind of hiccough. denV. യമിക്ക S. to restrain, govern. യമുന S. N. pr., the river Jamna CC.

yātra S. (യാ in യാതന്‍). 1. Going യാ ത്ര ആക to set out, യാ. ആക്ക to despatch, ദൂതനെ ചൊന്നു യാ. യാക്കി CG.; also രാമം (Acc.) വനത്തിന്നു യാത്രാക്കുവാന്‍ RS. to banish. കൂളിയെ യാ. ആക്കി V1. drove out. — യാത്ര അ യക്ക to send off, accompany for a short distance. യാ. യും അയപ്പിച്ചു തേരതില്‍ കരേറി നാള്‍ UR. got herself dismissed, took farewell; so യാ. ചൊല്ക, ഉണര്‍ത്തിക്ക KU. യാ. പറഞ്ഞു നടകൊണ്ടാന്‍ Bhr. said good bye. യാ. തൊഴുതു SiPu. or തൊഴുതു യാ. യും അരി വിച്ചു KR. യാ. വഴങ്ങി took leave. അവളോടു യാ. വഴങ്ങിച്ചു AR. — എപ്പോള്‍ യാ. AR. when do you intend to go? സായ്പും ഒന്നിച്ചുമണത്ത ണെക്കു യാ. ഉണ്ടു I am to accompany N. to M. 2. journey, voyage തലക്കാവേരിക്കു യാ. പുറപ്പെടുവാന്‍ TR.; esp. pilgrimage കാശി —, സേതു —, തീര്‍ത്ഥയാത്ര. — Tdbh. ചാത്തിര 354, ജാത്ര 405; vu. also ഇച്ചാത്ര this time.

yāmam S. (യമ്). 1. Cessation. 2. the 8th part of a day, a watch of the night (= 10 നാഴിക, if only 3 യാമം are given to the night, as നടുയാ.). മുന്‍യാ., രണ്ടാം യാ., പാതി രാ യാ., നാലാം യാ. V1. അന്നേത്തേ രാത്രിക്കു യാമങ്ങള്‍ മൂന്നുളളതെന്നു ഗ്രഹിച്ചില്ല Nal. യാ. കാക്ക to watch. vu. ചാമം 2, 355. 3. highwater time. പതിനാലാം യാ. spring-tide at full moon, മുപ്പതാം യാ. at new moon, കൂടുക to set in, മുറിക to ebb V1. യാമക്കോഴി 1. a cock crowing exactly 7½ Nā/?/ika before sunrise. 2. a jackal (loc.) യാമത്തല (& ചാ —) highwater, neap tide. യാമിനി S. (& ത്രിയാമ) the night. യാമ്യം S. related to Yama, southern യാമ്യന്മാ രായുളള ശൂരന്മാര്‍ CG. യാമ്യദൂതന്മാര്‍ Bhg.

vadham S. 1. Murder പാപിയെ ഹുങ്കാ രംകൊണ്ടു വ. ചെയ്താര്‍ Bhg. 2. capital punishment ബ്രാഹ്മണവ. ചെയ്യരുതു vu. കഴു ത്തില്‍ വധമാല ബന്ധിക്ക Mud.; വധഭൂമി etc.; വധാര്‍ഹന്‍ deserving death. denV. വധിക്ക to kill, execute നാളേ വ'പ്പാന്‍ കല്പിച്ചു KU. CV. രാജാവു വധിപ്പിക്കേണണം VyM. കുമാരം വധിപ്പിച്ചു Bhr. വധ്യന്‍ 1. deserving of death aദുഷ്ടനാകിലും ദൂതന്‍ വ. ല്ല എന്നു ശാസ്ത്രം KR. 2. led to execution വധ്യമാലയും അണിഞ്ഞു Mud. വ ധ്യചിഹ്നങ്ങള്‍ = കൊല്ലുവാനുള്ളാചാരങ്ങള്‍ Mud. — വധ്യത മററുള്ള ഭൂതങ്ങളാല്‍ അരുതു; so വധ്യാവധ്യവും KR.